Słynni architekci w historii architektury tureckiej.
Wielki architekt cesarski, Mimar Sinan (1490–1588).
Mimar Sinan, znany również jako Koca Mimar Sinan (Wielki Architekt Sinan), urodził się w 1490 roku i był głównym architektem Imperium Osmańskiego. Jego światowa sława i uznanie świadczą o wysokiej jakości jego dzieł. Początkowo zasłynął jako jeniczar służący w armii osmańskiej, ale szybko awansował i stał się znanym inżynierem wojskowym. W wieku 50 lat został mianowany szefem biura królewskich architektów i otrzymał zadanie zaprojektowania i zbudowania cesarskiego meczetu, znanego jako Meczet Sehzade (księcia/szachzade), który obecnie uznawany jest za jedno z najwcześniejszych arcydzieł jego bogatej kariery. W ciągu swojego życia służył trzem różnym sułtanom: Sulejmanowi Wspaniałemu i Selimowi. II i Murad III. Jego wyjątkowy talent wynikał ze zdolności dostrzegania, jak inżynieria i architektura mogą ze sobą współpracować. Aby zwiększyć ilość użytecznej przestrzeni wewnątrz budynku, eksperymentował z różnymi wariantami kopuł, zarówno pojedynczymi, jak i wielokopułowymi. Dzięki temu empirycznemu podejściu udało mu się osiągnąć geometryczną czystość i integralną jedność. Historycy przypisują mu autorstwo lub nadzór nad budową 477 budynków, ale do dziś zachowało się tylko 196 z nich. Do jego najbardziej znanych dzieł należą meczet Suleymaniye, meczet Mihrimah Sultan, kompleks Kilic Ali Pasa i łaźnie Haseki Hurrem Sultan. Meczet Selimiye w Edirne jest powszechnie uważany za jego arcydzieło. jego niezwykłe dorobek twórcze.
Balyan Family (18th and 19th centuries)
Rodzina Balyanów była wybitną osmańską rodziną architektów pochodzenia ormiańskiego, odpowiedzialną za zaprojektowanie jednych z najwspanialszych pałaców, rezydencji, pawilonów i meczetów w imperium w 18 i 19 wieku. Przez pięć pokoleń sześciu sułtanów zlecało im realizację projektów, począwszy od sułtana Selima III, a kończąc na Abdulhamidzie II.
Rodzina Balyanów zyskała znaczenie na przełomie 18 wieku, w okresie największego wpływu zachodnich idei na całym obszarze imperium. Odegrała kluczową rolę w rozwoju stylu neootomańskiego, który łączył elementy neoklasycyzmu i baroku. Członkowie rodziny zaprojektowali siedem pałaców, w tym Dolmabahce, cztery fabryki, jeden koszar, jeden meczet, siedem kościołów, dwa szpitale, trzy szkoły, dwie zapory, jedną fontannę i jeden mauzoleum. Garabed Amira był najbardziej znanym członkiem zespołu architektów.
W całej Stambule można obecnie podziwiać wspaniałe dzieła tej rodziny. Są to mauzolea Mahmuda II i Abdülmecida, pałace Dolmabahçe, Beylerbeyi, Çırağan, Yıldız, Küçüksu, Ihlamur, Baltalimani oraz Adile Sultan (Kandilli), a także meczety Aynalıkavak, Izmit, Mecidiyeköy, Zincirlikuyu, Ayazağa, Kalendar oraz niezliczona ilość innych meczetów i pałaców.
Mimar Kemaleddin Bey (kod: 1870–1927)
Ahmet Kemaleddin, urodzony w 1870 roku, jest powszechnie znany jako Mimar (Architekt) Kemaleddin. Zyskał sławę jako budowniczy i restaurator w ostatnich latach Imperium Osmańskiego oraz w pierwszych dekadach Republiki Tureckiej. Razem z Vedatem Tekiem był jednym z pionierów Pierwszego Narodowego Ruchu Architektonicznego, który w swoich projektach architektonicznych kładł nacisk na turecką tożsamość. Chociaż Mimar Kemaleddin czerpał inspirację z ówczesnej niemieckiej architektury, hotel, który niegdyś znajdował się w kompleksie Tayyare Apartments w historycznej dzielnicy Stambułu, pokazuje, że opracował również charakterystyczny turecki styl architektoniczny i stworzył własną, odrębną tożsamość.
Vedat Tek (1873–1942)
Jeśli chodzi o Pierwszy Narodowy Ruch Architektoniczny, nikt nie może się z nim równać z Vedatem Tekiem. Rok 1873 to data jego urodzin, przypadająca na koniec 19 wieku. Po ukończeniu szkoły średniej w Galatasaray studiował w prestiżowych francuskich uczelniach: Ecole Centrale i Ecole des Beaux-Arts w Paryżu. Na początku swojej kariery służył rządowi osmańskiemu na dwóch kluczowych stanowiskach: najpierw jako mianowany architekt Ministerstwa Poczt i Telegrafów, a następnie jako główny architekt pałaców, gdzie nadzorował renowację około 20 pałaców. Do jego wczesnych dzieł należą budynek urzędu gubernatora w Kastamonu oraz główny urząd pocztowy w Stambule. Został wezwany... po proklamacji Republiki przeniósł się do Ankary, aby stworzyć Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji. Doki Haydarpasa i Moda, gdzie mieszkał Sedat Tek, oraz pałac Cankaya Gazi to tylko niektóre z innych ważnych budowli, które zaprojektował i wybudował.
Turgut Cansever (1921–2009)
Turecki architekt i urbanista Turgut Cansever urodził się w 1921 roku. Trzykrotnie otrzymał nagrodę Aga Khana w dziedzinie architektury. Po ukończeniu studiów na Państwowej Akademii Sztuk Pięknych w Stambule, gdzie uzyskał dyplom z architektury, rozpoczął pracę jako asystent Sedada Hakkiego Eldema. W poszukiwaniu inspiracji dla swoich projektów, czerpał z różnych regionalnych tradycji i idiomów. Dwa z jego najbardziej znanych dzieł to hotel Anatolian Club w Buyukada, w Stambule (1951–1956), oraz ośrodek wypoczynkowy Demir Holiday Village w Bodrum (1971).
Seyfi Arkan (1903–1966)
Seyfi Arkan, architekt modernistyczny, urodził się w Stambule w 1903 roku. Pracował w początkowych latach istnienia Republiki Tureckiej. Po udanym okresie studiów w Stambulskej Akademii Sztuk Pięknych skorzystał ze stypendium i kontynuował edukację w Berlinie pod kierunkiem profesora Hansa Poelziga, którego nauki wywarły głęboki wpływ na jego światopogląd i technikę. Był jednym z najważniejszych architektów tamtej epoki i został zaangażowany przez Atatürka do zaprojektowania rezydencji prezydenckiej w Cankaya. Mimo że żył w tym samym okresie co Pierwszy Narodowy Ruch Architektoniczny, jego twórczość wyróżnia się na tle innych. W przeciwieństwie do Vedata, nie opierał koncepcji swoich projektów na tożsamości narodowej. Nie skupiano się na twórczości Teka i Mimara Kemalledina, lecz raczej na uniwersalnych zasadach architektury.
Sedad Hakki Eldem (1908–1988)
Sedat Hakki Eldem, pionier nowoczesnej architektury w Turcji, urodził się w tym samym roku, w 1908 roku. Eldem, syn dyplomaty, spędził dzieciństwo i młodość w Europie, gdzie uczył się w szkole podstawowej we Francji, a w szkole średniej w Niemczech. Po powrocie do Turcji studiował w Akademii Sztuk Pięknych, gdzie miał okazję uczestniczyć w zajęciach prowadzonych przez Vedata Teka i Guilo Mongeriego. Zaraz po ukończeniu studiów wykorzystał stypendium na podróże po Europie. Tam współpracował z Perretem i Poelzigiem i odwiedził wiele miast. Na jego styl architektoniczny duży wpływ miały studia pod kierunkiem zarówno tureckich, jak i europejskich profesorów. Chociaż czerpał inspirację z takich stylów, jak art déco, międzynarodowy styl, a nawet styl Le Wczesne prace Eldema nosiły ślady wpływów Corbusiera, ale ostatecznie specjalizował się w architekturze osmańskiej, czerpiąc z lokalnych tradycji. Ze względu na jego dynamiczny i stale ewoluujący styl, trudno jednoznacznie zaklasyfikować jego twórczość. Dom Agaoglu, Wydział Nauk Ścisłych Uniwersytetu Stambulskiego oraz kompleks Florya w Stambule to tylko niektóre z jego najbardziej znanych projektów.
Mongeri, Allaury i D’Aranco – trzech architektów z Istambułu, działających w 19 wieku.
Wraz z reformami Tanzimat całe Imperium Osmańskie po raz pierwszy znalazło się pod wpływem kultury zachodniej (1839–1876). W ramach tej transformacji Stambuł został przebudowany w duchu dominującego w Europie stylu architektonicznego – neoklasycyzmu. Europejscy architekci jako pierwsi zaczęli stosować ten styl, a później zatrudniono chrześcijańskich architektów osmańskich, aby jeszcze bardziej go popularyzować. Przykładowo, brytyjski architekt W.J. Smith został zatrudniony do budowy ambasady brytyjskiej, a szwajcarski architekt Gaspare T. Fossati – do budowy ambasady rosyjskiej. Wielu architektów, takich jak Valluary i Jachmund, zostało wysłanych do Stambułu w okresie panowania Abdula Hamida II, aby można albo projektować i budować budynki w stylu osmańskim, albo badać historię architektury osmańskiej. W wyniku tych badań powstał styl łączący elementy neoklasyczne i osmańskie. Szkoła Sztuk Pięknych (1882) i Cesarskie Muzeum Archeologiczne to dwa z najbardziej znanych dzieł Vallaurego. Z kolei Raimondo d’Aronco wprowadził elementy secesji do StambułOba te elementy można podziwiać w pawilonach pałacu Yildiz oraz w meczecie Karakoy.

