Türk Mimari Tarihindeki Ünlü Mimarlar
Büyük İmparatorluk Mimarı Mimar Sinan (1490–1588)
Mimar Sinan, aynı zamanda Koca Mimar Sinan olarak da bilinir, 1490'da doğmuş ve Osmanlı İmparatorluğu'nun baş mimarı olarak görev yapmıştır. Dünya çapındaki ünü ve takdiri, eserlerinin kalitesinin bir kanıtıdır. Başlangıçta Osmanlı hükümeti için Yeniçeri olarak görev yaparken ün kazanmış, ancak hızla yükselerek tanınmış bir askeri mühendis haline gelmiştir. 50 yaşında, kraliyet mimarları bürosunun başına getirilmiş ve Şehzade Camii adıyla bilinen, imparatorluk camisinin inşası görevi verilmiştir. Bu cami, günümüzde onun verimli kariyerinin en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Hayatının farklı dönemlerinde üç farklı padişaha hizmet etmiştir: Muhteşem Süleyman ve Selim. II. ve III. Murad. Onu bu kadar başarılı kılan şey, mühendislik ve mimarinin nasıl birlikte çalışabileceğini görme yeteneğiydi. Bir yapının içindeki kullanılabilir alanı artırmak için farklı kubbe varyasyonlarını, hem tekli hem de çoklu kubbe tasarımlarını denedi ve bu deneysel yaklaşımla geometrik bir bütünlük ve uyum elde etmeyi başardı. Bilim insanları, onun tarafından tasarlanan veya inşa edilen 477 yapı olduğunu belirtiyor, ancak günümüzde bunlardan sadece 196'sı ayakta. En dikkat çekici eserlerinden bazıları arasında Süleymaniye Camii, Mihrimah Sultan Camii, Kılıç Ali Paşa Külliyesi ve Haseki Hürrem Sultan Hamamı yer alıyor. Edirne'deki Selimiye Camii, eserleri arasında en çok takdir edilen ve başyapıtı olarak kabul edilen camidir. onun muazzam eserlerinden oluşan geniş kapsamlı koleksiyonu.
Balyan Ailesi (18. ve 19. yüzyıllar)
Balyanlar, 18. ve 19. yüzyıllarda imparatorluğun en etkileyici sarayları, köşkleri, küçük yapıları ve camilerinin tasarımından sorumlu olan, ünlü bir Osmanlı Ermeni mimar ailesiydi. Sultan Selim III ile başlayıp II. Abdülhamid ile sona eren beş nesil boyunca altı sultan tarafından işe alındılar.
Balyan ailesi, Batı fikirlerinin imparatorluk genelinde en yaygın olduğu dönem olan 18. yüzyılın başlarında büyük bir üne kavuştu. Yeni Osmanlı stilinin gelişiminde önemli bir rol oynadılar; bu stil, Yeni Klasik ve Barok akımların unsurlarını bir araya getiriyordu. Aile, Dolmabahçe de dahil olmak üzere yedi saray, dört fabrika, bir kışla, bir cami, yedi kilise, iki hastane, üç okul, iki set, bir çeşme ve bir türbe tasarladı. Garabed Amira, mimari ekibin en tanınmış üyesiydi.
Şu anda İstanbul'un her yerinde bu ailenin muhteşem eserlerini bulabilirsiniz. Mahmud II ve Abdülmecid'in türbeleri; Dolmabahçe, Beylerbeyi, Çırağan, Yıldız, Küçüksu, Ihlamur, Baltalimanı ve Adile Sultan (Kandilli) sarayları; Aynalıkavak, İzmit, Mecidiyeköy, Zincirlikuyu, Ayazağa, Kalender ve sayısız diğer camiler ve saraylar.
Mimar Kemaleddin Bey (1870–1927)
1870 yılında doğan Ahmet Kemaleddin, daha çok Mimar Kemaleddin olarak bilinir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarında ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk on yıllarında bir inşaatçı ve restoratör olarak ün kazandı. Vedat Tek ile birlikte, mimari ifadelerinde Türk kimliğine büyük önem veren İlk Ulusal Mimarlık Hareketi'nin öncülerinden oldu. Mimar Kemaleddin, çağdaş Alman mimarisinden ilham almış olsa da, İstanbul'un tarihi bölgesindeki Tayyare Apartmanları'nda yer alan ve günümüzde mevcut olmayan otel, onun aynı zamanda kendine özgü bir Türk mimari tarzı ve kimliği geliştirdiğini göstermektedir.
Vedat Tek (1873–1942)
İlk Ulusal Mimarlık Hareketi söz konusu olduğunda, kimse Vedat Tek ile kıyaslanamaz. 1873 yılı, 19. yüzyılın sonlarında doğumuyla önemli bir dönüm noktasıdır. Galatasaray Lisesi'ni bitirdikten sonra Paris'teki prestijli Fransız yükseköğretim kurumları olan Ecole Centrale ve Ecole des Beaux-Arts'a devam etti. Kariyerinin başlarında, Osmanlı hükümetinde iki önemli görevde bulundu: ilk olarak, Posta ve Telgraf Bakanlığı'nda görevlendirilen bir mimar olarak; ikinci olarak ise sarayların baş mimarı olarak görev yaptı ve bu kapasitede yaklaşık 20 sarayın yenilenmesini denetledi. Erken dönem eserleri arasında Kastamonu Valiliği ve İstanbul Merkez Postanesi bulunmaktadır. Daha sonra göreve çağrıldı. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni oluşturmak amacıyla Ankara'ya taşındı. Sedat Tek'in yaşadığı Haydarpaşa ve Moda İskelesi ile Çankaya Gazi Köşkü, onun tasarlayıp inşa ettiği diğer önemli yapılardan sadece birkaçıdır.
Turgut Cansever (1921-2009)
Türk mimar ve şehir plancısı Turgut Cansever 1921'de doğdu. Üç kez Aga Han Mimarlık Ödülü'nü kazandı. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nden mimarlık alanında mezun olduktan sonra Sedad Hakki Eldem'in asistanı olarak çalışmaya başladı. Kavramsal çerçevesi için ülkenin farklı bölgelerinden gelen deyimlere başvurdu. İstanbul'un Büyükada'sındaki Anadolu Kulübü Oteli (1951–1956) ve Bodrum'daki Demir Tatil Köyü (1971), en çok bilinen eserlerinden ikisidir.
Seyfi Arkan (1903–1966)
Modernist mimar Seyfi Arkan, 1903'te İstanbul'da doğdu. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında çalıştı. İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'nde verimli bir eğitim döneminin ardından, Prof. Hans Poelzig'in rehberliğinde Berlin'de eğitimine devam etmek için bir burs kazandı. Poelzig'in öğretileri, onun dünya görüşünü ve tekniğini derinden etkiledi. Dönemin önde gelen mimarlarından biri olan Arkan, Atatürk tarafından Çankaya Cumhurbaşkanlığı Köşkü'nü tasarlamak üzere görevlendirildi. İlk Ulusal Mimarlık Hareketi ile aynı dönemde yaşamasına rağmen, eserleri diğerlerinden farklı bir şekilde öne çıkmaktadır. Vedat'ın yaptığı gibi, tasarımlarının kavramsal temelini ulusal kimliğe dayandırmadı. Tek ve Mimar Kemalleddin'in eserleri, belirli bir stile bağlı kalmak yerine, evrensel mimari ilkelerine dayanmaktadır.
Sedad Hakki Eldem (1908–1988)
Türkiye'de modern mimarinin öncülerinden olan Sedat Hakkı Eldem, o yıl, 1908'de doğdu. Diplomat bir ailenin oğlu olan Eldem, çocukluğunu ve gençliğini Avrupa'da geçirdi, burada Fransızca eğitim veren bir ilkokula ve Almanca eğitim veren bir liseye gitti. Türkiye'ye döndükten sonra Güzel Sanatlar Akademisi'ne devam etti ve burada Vedat Tek ve Guilo Mongeri'nin derslerini aldı. Üniversiteyi bitirdikten hemen sonra, bursunu kullanarak Avrupa'yı gezdi. Burada Perret ve Poelzig ile işbirliği yaptı ve birçok şehri ziyaret etti. Mimari tarzı, hem Türk hem de Avrupalı akademisyenler tarafından aldığı eğitimden büyük ölçüde etkilendi. Art Deco, uluslararası stil ve hatta Le Corbusier'nin etkisi de eserlerinde görülebilir. Corbusier, Eldem'in ilk eserlerini etkilemiş ve o, zamanla Osmanlı mimarisi alanında uzmanlaşmıştır. Eldem'in yıllar içinde sürekli gelişen ve dinamik tarzı nedeniyle onu kolayca belirli bir kategoriye yerleştirmek zordur. Agaoğlu Evi, İstanbul Üniversitesi'ndeki Fen Fakültesi ve İstanbul'daki Florya tesisleri, onun en bilinen eserlerinden sadece birkaçıdır.
Mongeri, Allaury ve D'Aranco, 19. yüzyılda İstanbul'da faaliyet göstermiş üç mimardır.
Tanzimat Reformları ile Osmanlı İmparatorluğu, genel olarak, ilk kez Batı etkilerine maruz kaldı (1839–1876). Bu dönüşümün bir parçası olarak İstanbul, Avrupa'nın hakim mimari üslubu olan Yeni Klasik üsluba göre yeniden düzenlendi. Bu üslubu ilk kullananlar Avrupalı mimarlar oldu ve daha sonra Hristiyan Osmanlı mimarları, bu üslubun daha da yayılması için işe alındı. Sadece iki örnek vermek gerekirse, bunlardan ilki, İngiliz Büyükelçiliği'nin inşası için görevlendirilen İngiliz mimar W.J. Smith ve Rus Büyükelçiliği'nin inşası için görevlendirilen İsviçreli mimar Gaspare T. Fossati'dir. Abdulhamid II'nin hükümdarlığı sırasında Valluary ve Jachmund gibi birçok mimar İstanbul'a gönderildi. ya Osmanlı mimarisinin tarihini araştırın ya da bu konuda çalışmalar yapın. Yaptıkları araştırmalar sonucunda, Yeni Klasik ve Osmanlı unsurlarının birleşimi ortaya çıktı. Güzel Sanatlar Okulu (1882) ve İmparatorluk Arkeoloji Müzesi, Vallaury'nin en bilinen eserlerinden ikisidir. Öte yandan Raimondo d'Aronco, Art Nouveau akımının unsurlarını tanıtarak mimariye farklı bir boyut kazandırdı. Istanbulhem Yıldız Sarayı'ndaki köşklerde hem de Karaköy Camii'nde bulunurlar.

